Ngajar Basa Sunda Jadi Tangtangan di Jaman Murid nu Mimiti teu Maraké Basa Sunda dina Sapopoéna

Ku. Siti Mutiara Fhadilathusy, M.Pd., Gr.

Guru Basa Sunda di SMAN 1 Pelabuhan Ratu

Meureun pedah urang Sunda, rumasa moal manggih kasusah dina ngajarkeun basa Sunda. Nyatana barudak ayeuna jarang pisan ngagunakeun basa Sunda dina gunem catur sapopoena.

Kudu kumaha ari jadi guru basa Sunda?

Guru lain ngan saukur kudu nyerdaskeun murid wungkul, aya peran leuwih penting dina pasualan nepikeun hiji hal ka murid. Nyaeta sual atikan karakter, méré tuladan, ngaping, ngarahkeun tur ngawangun moral.

Mimiti asup ka SMAN 1 Pelabuhan Ratu teh taun 2018. Geumpeur, késang badag-késang tiis ngamimitian asup ngajar ka kelas téh.

“Assalamualaikum, sampurasun…nepangkeun wasta Ibu Mutiara, guru basa Sunda hidep taun ayeuna.”

“Bu, aku mah bukan asli orang sini gimana atuh gak bisa basa Sunda?” ceuk salasahiji murid harita.

“Keun, ngaranna diajar mah moal langsung sagala bisa. Urang lalaunan waé,” témbal kuring.

Ti dinya ngimpleng, kumaha cara ngajarkeun ka murid anu lain urang Sunda; ngagunakeun basa Sunda sangkan teu salah ucap atawa teu jadi matak diheureuyan ku babaturanna waktu nyobaan ngagunakeun basa Sunda.

Tangtangan dina ngajarkeun basa Sunda lain ngan saukur ka budak nu teu bisa basa Sunda tapi deuih ngeunaan kumaha carana numuwuhkeun deui karakter asli urang Sunda luyu jeung filosofi urang Sunda, kayaning: soméah hadé ka sémah, silih asih - silih asah - silih asuh, sarta filosofi nu ayeuna keur dipuseurkeun ka barudak sakola, nyaéta cageur, bageur, bener, pinter, sarta singer.

Foto 1.1 Adab dina ménta idin ka guru.

Karakter barudak murid jaman ayeuna, leuwih loba nu museur kana budaya deungeun. Contona waé dina kahirupan sapopoe nu katempo di sakola. Langka pisan barudak lamun menta tulung ka babaturanna sorangan dimimitian ku kecap “punten”. Sok langsung waé “Eh, pang nyokotkeun balpen-lah sakalian ngaléngkah ka dieu,” pokna ceuk salasaurang murid.

Padahal budaya Sunda nu diturunkeun ti karuhun urang mah teu kitu, dina unggal laku-lampahna teu weléh dibarengan ku adab.

Tadina mikir, ah kitu sotéh meureun pédah rumasa ka babaturan. Lila-kalilaan éta teh jadi kabiasaan nu aya di lingkungan barudak. Justru pikeun barudak mah asa aneh lamun ménta tulung ka babaturan sorangan ngagunakeun kecap “punten”, lantaran éta kecap mah biasa digunakeun pikeun ka saluhureun.

Éta gé teu dileungitkeun, barudak geus ngamimitian dina laku-lampahna sapopoé ngalarapkeun adab nu luyu jeung jati dirina salaku pelajar. Teu saeutik barudak nu ngajaga tata basana lain ngan saukur ka guru nu ngaping di kelasna wungkul tapi ogé ka nu lianna.

Kungsi kuring nanya ka barudak ngeunaan ajén-inajén tina filosofi silih asih - silih asah - silih asuh nu geus leuwih dipikawanoh. Nyatana, barudak ayeuna aya nu masih kénéh mentingkeun égona sorangan. Pokna téh, “Bu, naha lamun urang geus peduli ka nu lain tapi geuning ka urangna mah sok kalah malik teu genah? Pan silih asih teh silih mikaheman nya bu ka samama, aya rasa empati ngan geuning kanyataanna mah sok paaing-aing wé komo lamun lain sa-géngna mah.”

Emh…geuning masih keneh loba nu nga-géng di unggal kelas téh.

“Eta karak pasualan dina silih asih, kumaha dina silih asah nu sakuduna bisa silih ingetan tur babagi pangaweruh? Duh geuning PR nu jadi guru téh kacida euyeubna,” gerentes dina haté.

Filosofi silih asih - silih asah - silih asuh teh luyu jeung Panca Waluya (cageur, bageur, bener, pinter, singer) nu ayeuna keur digemborkeun ku KDM (Kang Dedi Mulyadi).

Cageur teh sehat jasmani katut rohanina. Bageur; soméah, santun tur miboga ahlak nu hadé. Bener, jujur sarta amanah lain ngan saukur bener dina laku-lampah. Pinter téh cerdas sarta miboga pangaweruh nu jembar. Nu pamungkas aya singer, nyaéta urang kudu bisa mawas diri, ulah adigung, teu babari ambek nalika aya nu nyawad atawa ngaluarkeun pamadegan nu béda jeung urang.

PR guru nu sakitu euyeubna, utamana dina ngatik ngadidik barudak sangkan bisa leuwih ngutamakeun kana adab nu luyu jeung jati diri salaku pelajar bisa dimimitian ti guruna nu méré conto dina kahirupan sapopoé di sakola. Pan ceuk filosofi pendidikan Jawa mah guru teh hartina “digugu jeung ditiru”. Digugu teh miboga ma’na unggal ucap, piwuruk, tatabasa nu dikedalkeun ku guru teh miboga ajén jeung bebeneran nu bisa dipercaya sarta dituturkeun ku muridna. Sedengkeun ma’na ditiru teh nyaeta guru kudu nuduhkeun sikep, laku lampah, jeung ahlak nu hadé, lantaran guru mah eunteung pikeun murid dina milah hal nu hadé jeung goréng.