PERAN GURU BASA SUNDA KIWARI

Ku: Eulis H. Saputra

"Hese Beleke, Tapi Mulya Tujuanna"

(Hiji refleksi ngeunaan Peran Guru Basa Sunda dina Ngatik Ngabimbing Prosés   'Berbahasa jeung Bersastra Sunda'  nepi ka ngahudang Kreatif Siswa boh dina maca, nyarita, atawa  nulis).

Dina obrolan rinéh jeung papada guru di ruang guru, ieu topik sok jadi bahan padungdengan. Aya kamelang nu datang nembongan, ngabandungan sikap  murid sakola jaman ayeuna dina nyarita ku basa Sunda. Utamana nalika pembelajaran di kelas. Hésé nyambungna, kudu ditarjamahkeun heula kana basa Indonesia, kakara kaharti, bari teu sampurna ogé.

Dina kamajuan jaman, di mana kecap-kecap digital geus jadi basa sapopoé, aya hiji perjuangan sepi tapi miboga makna anu terus lumangsung di ruang-ruang kelas.

Perjuangan éta dipanggul ku guru Basa Sunda, jalma-jalma anu satia nganteurkeun generasi ngora pikeun henteu mopohokeun akar dirina sorangan, di tanah Sunda

Ngajar basa Sunda téh henteu basajan. Hese belekena lain saukur lantaran murid ayeuna leuwih akrab jeung basa nasional atawa basa asing, tapi lantaran guru kudu ngajarkeun rasa.

Basa Sunda téh teu cukup diapalkeun, tapi kudu dihirupan, dipikaresep, jeung dirasakeun geterna.

Nalika guru ngadidik murid pikeun nulis carpon, sajak, sisindiran, pangalaman pribadi atawa biantara dina basa Sunda, sabenerna guru keur ngarahkeun aranjeunna supaya nyangkem rasa éndah dina unggal kecap.

Basa dijaga supaya éndah, ngagambarkeun rasa perjuangan guru, jeung ngandung sumanget miara jati diri Sunda.

Tapi éta prosés henteu ujug-ujug  mulus banglus. Tampolana murid teu boga kapercayaan diri, kadang ogé maranéhna ngarasa basa Sunda téh “teu keren.”

Di dieu pisan tantangan anu sajati ngancik nyamuni. Guru kudu jadi obor sumanget. Guru kudu kreatif ngajadikeun nulis dina basa Sunda minangka pangalaman batin anu nikmat, lain beban pancen sakola.

Guru Basa Sunda, dina kanyataanana  téh minangka palaku budaya ogé. Aranjeunna teu saukur ngajarkeun pangaweruh, tapi jeung ngajaga basa nu euyeub ku warisan rasa. Sabab salian ti kecap, dina unggal kecap-kecap Sunda aya geter rasa anu ngelingan urang kana asal: yén urang téh lahir tina budaya anu lemah lembut, wijaksana, jeung pinuh kahormatan.

Basa Sunda moal hirup lamun ngan dianggo di kelas wungkul, tapi bakal mekar lamun jadi bagian tina kahirupan sapopoé: dina obrolan, dina média sosial, dina karya seni, jeung dina kabiasaan urang sorangan.

Hese belekena, leres.  Ngajaga jati diri urang Sunda supaya tetep hirup di jero jiwa generasi saterusna.

Narasi “Hese Belekena, Tapi Mulya Tujuanna”, tinangtu bakal ngawujud. Najan henteu ayeuna tapi isuk jaganing pageto tinangtu tembong hasilna.

Ikhtiar ieu tumuwuh ku pangakuan jeung tanggungjawab profesional

Dina unggal kelas, guru Basa Sunda henteu ngan ukur ngajarkeun kecap jeung ejaan, tapi ogé nyelapkeun ruh budaya, rasa, jeung jati diri. Dina jero pangajaran bab nulis jeung nyarita, boh ngarang carpon, nulis sisindiran/ pupuh, teks deskripsi/ eksposisi , naskah  biantara, atawa teks drama, aya perjuangan nu henteu gampang. Hese belekena téh lain ukur dina ngajarkeun téknik nulis, tapi dina ngagerakkeun haté siswa supaya boga rasa cinta jeung kareueus kana basa sorangan.

Guru kudu jadi inspirator, motivator, jeung kadang ogé jadi seniman leutik anu kudu nyiptakeun suasana kreatif di tengah keterbatasan.

Kreatifitas tur empati guru nyieun rupa-rupa cara supaya kelas tetep hirup, jadi panuyun keur murid dina diajar. Rupaning cara nu bisa diimplementasikeun: lomba nulis, nyieun majalah dinding, atawana ngajak murid maca hasil tulisanna di hareupeun kelas. Unggal kecap nu ditulis ku murid diapresiasi ku rasa bungah, sabab di dinya aya kahirupan anu terus dijaga.

Loba siswa kiwari nu leuwih akrab jeung basa global tibatan basa Sunda. Kukituna, guru kudu mikir kumaha cara nyambungkeun basa Sunda jeung kahirupan kiwari, supaya teu karasa kuno tapi jadi bagian tina gaya hirup modern anu mibanda rasa.

Ngabimbing prosés kreatif siswa téh peryogi kasabaran jeung ketulusan. Guru kudu bisa ngarasakeun naon nu dirasakeun ku muridna, sangkan tulisanna jadi cerminan haté, lain ngan hasil tugas. Kadang aya murid anu boga ide cemerlang tapi teu wani nyerat. Aya ogé anu daék nulis, tapi kurang dipaparin pujian jeung pangrojong. Palebah dieu tanggung jawab guru jadi beurat tapi mulya. Nyuburkeun bibit-bibit kreatif Anu bisa mekar jadi generasi panulis Sunda nu handap asor tapi luhur rasa.

Peran guru Basa Sunda dina ngabimbing prosés kreatif siswa, sarta pentingna pangrojong ti sakumna stakeholder pikeun miara jati diri Sunda, jadi modal utama.

Lamun sakumna pihak babarengan ngarojong, guru bakal leuwih gampang ngajalankeun misi mulya ieu. Murid bakal ngarasa yén basa Sunda téh henteu ngan pelajaran di papan tulis, tapi bagian tina kahirupan sapopoé, bagian tina dirina sorangan.

Sanajan kitu, guru moal sanggup ngalakonan sagalana sorangan. Perlu aya pangrojong ti para stakeholder, saperti pamingpin sakola, kolot, jeung masarakat.  Pamingpin sakola perlu nyiptakeun ruang pikeun kreativitas murid. Contona ku nyadiakeun wadah karya sastra Sunda di lingkungan sakola. Kolot ogé miboga peran penting pikeun ngadorong anakna supaya henteu isin ngagunakeun basa Sunda di imah.

Sedengkeun masarakat, kudu jadi panonton anu ngarojong, lain ngan molototan atawa moyokan.

Pamarentah tos jentre netepkeun kawijakan nu kaungggel dina Pasal utama ngeunaan bahasa daerah nya éta Pasal 32 ayat (2) UUD 1945, nu nétélakeun negara ngahormat jeung miara bahasa daerah minangka kabeungharan budaya nasional. Nu ditandeskeun deui ku ayana Perda Prov. Jawa Barat No. 5 Tahun 2003.

Lamun sakumna pihak babarengan ngarojong, urang moal sieun basa Sunda leungit tina galuring jaman. Sabalikna, bakal mekar jadi sumber kahadean, kabanggaan, jeung identitas anu ngabeungkeut sakumna urang Sunda.

Intina, hese belekena peran guru Basa Sunda téh henteu ukur dina ngajar, tapi dina ngajaga, ngahirupkeun, jeung ngadidik rasa. Sanajan beurat, tapi lamun aya cinta jeung pangrojong ti sakumna pihak, tangtuna bakal jadi cahaya anu nyambungkeun ti bihari kah kiwari, jeung mangsa nu bakal datang.

Guru basa Sunda nu motekar jeung kreatif jeung inovatif perlu dirojong ku sasama guru basa Sunda ogé.

Mulyana guru, nalika  hasil didikanana nerap tur diamalkeun ku murid-muridna.

Ngalahirkeun generasi nu jadi pamingpin nu pinunjul, hadé tata hadé basa, mibanda rasa  budaya Panca Waluya.

Basa Sunda téh téh jantungna budaya urang Sunda.

Lamun eureun ngadéngé ketugna, eureun ogé napas hiji jati dirina.

#gurusundabisa#