Nyi Iroh Hayang Jadi TKW
Penulis: Olis Aisah, S.Pd.
Olis Aisah, S.Pd.
Ku
Olis Aisah, S.Pd.
(Guru
SMKN 1 Cikalongkulon)
Komod karek balik gawe ti H. Komar, nyieun
madrasah beres nepi ka poe iyeu, hartina isukan manehna teu boga deui pagawean.
Duit buruh digawe dikekempit dina pesak sieun murag, memeh balik ka imah
nyimpang ka Mang Uned rek mayar lauk emas. Kasampak Mang Uned keur marab lauk,
lauk rajol muru bakatul nu dialungkeun.
“Aduh… resep Mang eta lauk meuni rajol
kitu muru parab,” cek Komod.
“Puguh enya Mod, resep jeung teu matak
bosen ningali lauk teh.” Mang Uned nembalan bari jongjon ngawurken parab.
“Mang mayar lauk nu kamari,” cek Komod
bari ngasongkeun duit 30 rebu.
“Eh, nuhun Mod, nyanggakeun laukna
nampinya iyeu 30 rebu, lunasnya Mod,” cek Mang Uned.
“Sami-sami Mang, kuring langsung mulangnya,”
cek Komod.
Komod balik lempang ngagidig motong ka
sawah ngarah teu pati jauh. Anjog ka lebah sawah H. Solehudin, Komod papanggih
jeung Ceu Eha pamajikan Kang Sarkum.
“Eh, naha Kang Komod tos ti mana? Kuring
karek balik ti Nyi Iroh,” pokna.
“Kuring tos ti Mang Uned Ceu, ari Ceu Eha
aya naon ka pamajikan kuring?”cek Komod panasaran.
“Aya beja Nyi Iroh hayang ka Saudi, mun
erek pan bisa bareng jeu Ceuceu. Ngarah aya batur, kade nya Mod ulah teu
diizinan. Tenang jeung Ceuceu mah pasti beres.”
Gebeg hati Komod ngagebeg, boa-boa enya
pamajikana hayang ka Saudi jadi TKW. Gancang komod balik ningalkeun Ceu Eha anu
rek nyarita deui.
“Hor itu Kang
Komod nya kunaon jalma teh, diajak ngawangkong halangkah indit.” Ceu Eha bari
kurawed baeud.
Komod lempang gagancangan teu sirikna
satengah lumpat hayang gera nanya pamajikanna, bener henteuna ucapan Ceu Eha.
Kasampak Nyi Iroh keur ngariung di tepas jeung ma Rumsih, ceu Ani katut Bi
Onah. Komod ngurungkeun niatna, teu mungkin nanyakeun ucapan Ceu Eha dihareupen
batur.
“Lila keneh Mod, gawe di H.Komar teh?” cek
ma Rumsih.
“Ah…nyaeta atuh Ma tos beres.” Komod
ngajawab bangun hanjakal.
“Oh…atuh nganggur deui meren.” ma Rumsih
bangun manhanjakalkeun.
“Nya kitu we,” ucap Komod pondok.
Nyi Iroh ngasongkeun anduk jeung ember
leutik eusi sabun ka Komod. Sanggeus nampanan anduk jeung ember leos Komod ka
pipir muru pancuran rek mandi. Geus beres mandi Komod asup ka imah jalan panto
dapur. Ka sampak di dapur geus ngajagrag sangu, dadar endog, tumis kangkung
jeung asin peda dina meja makan nu aya di juru dapur. Puguh we nu keur lapar
nyampak sangu, habeuk komod dahar meni ngalimed maklum jeung ka resep nyaeta
goreng peda beurem, poho we ka kehel ka Nyi Iroh mah.
Wanci geus ngadeukeutan ka magrib nu ngawarangkong
di tepas bubar baralik ka imahna sewang-sewangan. Nyi Iroh asup ka imah bari
mawa lumur jeung teko urut nyuguhan tatanggana. Di dapur geus taya sasaha. “Kang,
kamana ari Kang Komod lain bieu teh keur dahar.”Nyi Iroh heranen. Celengkeng nu
adan ti mushola eces eta sora salakina. Nyi Iroh jadi seuri letik.
Komod balik ti mushola bareng jeung Jang
Iduy anakna. Goledag Komod dina samak nu ngampar di imah sedeng Jang Iduy
nyamperkeun indungna nu aya di kamar. Jang Iduy ges ngaguher sare dina dipan
waktu Nyi Iroh beres solat. Kojengkang Nyi Iroh nyamperkeun salakina anu
titatadi teu pati nyarita. Goledag Nyi Iroh ngagoler gigiren salakina. Sawatara
waktu teu aya nu nyarita, duanana jongjon dina pikiran sewang-sewangan. Teu
kungsi lila Komod pok ngamimitian nyarita,
”Tadi Akang amprok jeung Ceu Eha pamajikan
Sarkum, cenah tos ti Nyai da Nyai hanyang jadi TKW ka Saudi.” Cek Komod bari
neutep pamajikanna. Nyi Iroh ngagebeg, baruk wangkongan manehna jeung Ceu Eha
ges nepi ka salakina. Samemeh ngajawab katingali Nyi Iroh narik napas jero.
“Kieu Kang, mun Akang satuju eta oge, Iroh
rek nyaba siga batur ka Saudi mumpung Ceu Eha rek nyaba deui jadi aya batur,” pokna
bari tungkul rumasa salah da can bebeja ti awalna.
“Nyai ges apal Akang jiga kumaha, Akang
mah tara lunca-linci mun ges sakali teu nyaluyuan salilana kitu.” Komod nyarita
kalawan bedas. Nyi Iroh teu nembalan manehna ngabetem, bingung pi omongeun.
Ningali pamajikannya cicing wae pok deui Komod nyarita, ”Akang ngarti Nyai rek
lunta teh rek mantuan Akang neangan nafkah, tapi keur Akang berat mun Nyai
indit, terus Si Ujang rek kumaha teu mungkin pan ku akang dibabawa kuli. Mun
rek nurut keneh ka Akang nu batan sakieu ayana, cicing we da masih bisa dahar,
sabar… sugan we kaharepna hirup urang bisa leuwih alus, terus rek saha nu
ngurus si Ujang pan Si Ujang teh menang hese, ampir 5 taun urang ihtiar sangkan
boga turunan ari ges aya ku Nyai rek ditingalkeun.” Komod mungkas omonganna.
Nyi Iroh
ngahuleng, naon anu diucapken salakina aya benerna oge, jang Iduy anakna sakitu
napel pisan kamanehna rek kumaha mun ditinggalkeun. “Kumaha atuh Kang, nyarita
ka Ceu Eha mun kadieu deui,” pokna.
“Nyarita we sabalakana, ku Akang teu
disaluyuan kituh,” cek Komod.
“Yu ah urang sare, bisi kabeurangan, subuh
Akang disamper Kasman rek ngadon ngecrik ka Jangari, pangnimbelkeun duanen
jeung Kasman,” cek Komod.
Memeh asup ka kamar duit buruh gawe ti
H.Komar dibiken kabeh ka Nyi Iroh,” Akang bekelan 50 rebu nya, jang ka Jangari.”
Cek Komod.
Samemeh subuh Nyi Iroh ges kuprak-keprek di
dapur nyiapkeun bekel keur salakina sedeng Komod ges indit ka mushola An-Nur.
waktu adan subuh timbel ges sadia. Balik ti mushola Komod dituturkeun ku
Kasman, “Nyi pang ninyuhkeun kopi, Kasman rek ngopi hela cenah.” Komod ngagoran
Nyi Iroh.
Beres ngopi komod jeung Kasman indit,
sanggeus pamit ka Nyi Iroh, “Doakeun Nyi sangkan hasil.” cek Komod.
“Pasti atuh Kang, didoakeun pisan sing
ngagembol.” Cek Nyi Iroh.
Ges indit salakina Nyi Iroh nuluykeun
wiridan nu tadi can beres terus mapatahan Jang Iduy ngaji. Poe harita Nyi Iroh
teu ka mana-mana beberes we di imah terus nyeseuhan baju paranti digawe Komod.
Kira wanci jam lima sore Komod jeung
Kasman ges nepi kaburuan imah Komod, Kasman jeung Komod nurunkeun karung terus
digotong kana golodog.
“Naon eta teh Kang?” Nyi Iroh panasaran
kana euisi karung.
“Lauk iyeu teh Nyi,” cek Komod.
Lain nyokot cai jang salaki jeung Kasman,
Nyi Iroh malah bengong ningali lauk anu diburulukeun tina karung kana ayakan,
lauk nila jeung lauk emas sedeng sakilo tilu atawa opat, aya meren 25 kilo mah
cek taksirana.
“Mana cai Nyi? Akang hanaang yeh,” cek
Komod.
Nyi iroh seuri bari gagancangan asup ka
dapur, lumur jeung teko di bawa ka harepen salakina jeung Kasman.
“Nyi tawarkeun lauk ka batur bisi rek
mareli, 20 rebu ges diberesihan kituh.”
Nyi Iroh singkil rek ngabejaan tatanggana
bisik rek meuli lauk, samemeh indit manehnya nyarita, ”Kang pangmisahkeun 8 kg
nu sakilo 2 keur Bu Sarah.”
Tatangga nu rek meuli lauk datang ka
buruan imah Komod, aya nu meuli sakilo, nu dua kilo, puguh we da murah bari
lauk ges beresih.
Nyi iroh gancang indit ka bumina bu Sarah,
sieun ka poekan balik. Nyampak di bumina bu Sarah rame da putrana anu di kota
sok daratang lamun poe Saptu atawa Ahad. Nyi Iroh pupuntenan ka panto dapur da
di payun nuju rame. Bu Sarah atohen pisan Nyi Iroh datang bari mawa lauk teh da
putra nuju kumpul resepen pisan kana lauk. Nyi iroh ditahan
kudu ngabantuan masak hela. Nyi Iroh pak pik pek masak di bumina Bu Sarah da
ceu Mumun rencangna bu Sarah tos saminggu teu lebet di putrana nu aya di
Bandung.
“Nyi Iroh kumaha mun bantuan ibu, komo
isukan mah anak ibu nu di Jakarta Ranty rek datang, eta mah sok hayang mayor
jadi kudu ngaliwet, kudu aya lalab jeung sambelna,” cek bu Sarah.
“Mangga bu , pami kaanggo mah,”cek Nyi
Iroh.
Nuju ngobrol kitu, telepon bu Sarah disada
, bu Sarah buru-buru ngangkat telpon , sihoreng nu nelpon teh Ceu Mumun,
ngabejaan yen manehna moal bisa digawe deui di bu Sarah da incuna teu aya nu
ngasuh pami putrana angkat damel. “Nya keun wae Mun, ari kitu mah, ibu rek
neangan batur atuh anu ngaganti Mumun.”
“Tuh Nyi Iroh bener, Mumun teh euren. Ti
mimiti isukan mah, Nyi Iroh daek mah gawe di ibu,” cek bu Sarah.
“Mangga Bu, kin abdi wawartos hela ka Kang
Komod,“ cek Nyi Iroh.
Hate Nyi Iroh atoh pisan di titah gawe ku
bu Sarah teh da bu Sarah mah tos kakoncara bager pisan ka pagawe teh. Ges beres
babantu Nyi Iroh balik dianterkeu ku Cep Irsad incuna bu Sarah kana motor. Duit
ladang lauk 160 rebu dikepel dan poho teu mawa dompet, ari di sakuan sieun
murag. Nepi ka imah Komod jeung Jang Iduy can balik jigana masih solat isya.
Waktu Komod balik ti mushola, Nyi Iroh
keur sura-seuri sorangan, “Ari Nyai kunaon sura-seuri kitu,” cek Komod hayang
nyaho.
“Kang, Iroh dititah gawe di bu Sarah,
menang teu?” Nyi Iroh netep salakina.
“Ari Nyai daek mah, Akang mah teu nanaon
da moal pisah jiga ka Saudi,” cek Komod bari seuri.
“Alhamdulilah atuh, ari Akang nyaluyuan
mah, ti mimiti poe isuk Iroh digawe di bu Sarah,” cek Nyi Iroh katingali bungah
pisan dan pasti boga rezeki matuh keur kabutuhan sapopoe.
Komod milu atoh ningali pamajikanna bungah
teh.
